موسيقي نواحي الفباي شرقي وايراني
 

نسرين دهنوي

مروري بر ششمين جشنواره موسيقي نواحي ايران
جشنواره موسيقي نواحي، از محدود جشنواره‌هاي دولتي است كه خوشبختانه توانسته با سپردن كار به افراد كاردان تا حد زيادي از بروكراسي و اعمال صرفاً تشريفاتي مبرا باشد. به همين علت لازم مي‌دانيم چنين تلاش‌هايي را بدون در نظر گرفتن ماهيت بانيان آن، با توجه به اهميتي كه در پاس‌داشت ميراث فرهنگي كشور دارد مورد تقدير قرار دهيم. نوشته زير، ياداشت مختصري است از ششمين جشنواره موسيقي نواحي ايران در كرمان كه توسط نسرين دهنوي گزارشگر افتخاري ماندگار تهيه شده‌است. با سپاس از ايشان و اميد به همكاري مستمر  

                                                                                                            ماندگار

موسيقي نواحي بخشي است كه همواره نظر اساتيد وپژوهشگران حوزه موسيقي را به خود جلب كرده است. جهانگير نصر اشرفي محقق وپزوهشگر موسيقي نواحي، اين نوع موسيقي را يك هنر كاربردي مي داند ومعتقد است، بر عكس انواع ديگر موسيقي از جمله مدرن، غربي، پاپ، راك و…محصول خلاقيت هاي فردي افراد مشخص نيست، بلكه جزء دستاوردهاي تاريخي يك ملت است كه حتي اگر هر يك از اين نغمات را افراد خاصي نيز پديد آورده باشند،در طي تاريخ علاوه بر صيقل خوردگي‌ها وتغييرات بديهي و طبيعي و نيز با جذب هجم وسيعي از رنگ‌ها،تزيين‌ها و ويزگي‌هاي موسيقي ديگر اقوام و نيز انديشه ،عواطف و احساسات انساني نسل‌هاي مختلف از هويتي تاريخي و ملي برخوردار و فاقد هويت مشخص شده است.وي همچنين معتقد است: موسيقي نواحي ايران را بايد به عنوان الفباي شرقي و ايراني نگريست .الفبايي كه قادر بوده بخشي ازاندوخته‌ها وداشته‌هاي تاريخي وگنجينه هايي را كه محصول تعامل اجتماعي بين اقوام ايراني را در خود حفظ كند.موسيقي نواحي ومناطق از ديد هوشنگ جاويد، همان موسيقي مردمي ما است كه مظلوم‌ترين بخش از موسيقي به حساب مي‌آيد.وي اين نوع از موسيقي را مهم‌ترين بخش از ميراث معنوي ما مي‌داند كه شاخصه‌هاي‌حماسي، عبادي، مذهبي، كاروتلاش و…را در بطن خود دارد كه اينها همه حاصل ميراث معنوي گذشتگان است . به هر شاخه از موسيقي نواحي ومناطق كه بنگريم به عنوان ميراث معنوي كشورمان قابل ثبت است.جاويد مي‌گويد،موسيقي نواحي از دل تاريخي مي‌آيد كه اسطوره‌ها و باورها درآن دخالت دارند و به دور از آيين ‌ها هم نيستند . در هيچ منطقه ‌اي آيين ‌ها بدون موسيقي منطقه‌اي برگزار نمي‌شود.
جمشيد حقيقت شناس طراح بصري ششمين جشنواره موسيقي نواحي ،اين جشنواره را در واقع به معني تجمع ،گفتگو وارزشگذاري درباره موسيقي ايران مي داند و اين اجتماع از ديد او، اجتماع تعدادي انسان دردمند است كه آلات موسيقي وسيله وابزارشان بوده و زندگي موضوع موسيقي‌شان است.به نقل از هوشنگ جاويد، جشنواره موسيقي نواحي ايران قصد دارد توجه نسل جوان هر منطقه را به موسيقي‌هاي منطقه اي خودشان جلب كند و جوان‌ها را با فرهنگ و شيوه‌هاي خودشان آشنا و راغب كند.
ششمين جشنواره موسيقي نواحي ايران كه به آواز وساز‌هاي آرشه‌اي اختصاص داشت،در دو بخش مسابقه و جنبي امسال در تالار بزرگ شهر كرمان برگزار شد.وجه تمايزجشنواره امسال‌با سال‌هاي ديگردر موارد زير مي‌توان يافت:
نخست، دعوت از نزديك به 120 دانشجوي رشته موسيقي براي حضور در جشنواره وديدن برنامه‌هاي آن وسخن وگفت وگوبا استادان وپزوهشگران.
دوم، حضور چند تن از پزوهشگران صاحب نام موسيقي(انتوموزيكولوگها) از ديگر نقاط جهان است كه آشنا ساختن‌شان با بخشي مهم از فرهنگ موسيقيايي ايران ،به شكل مستقيم و بي‌واسطه مي تواند تصويري ديگر وتازه از مواريث كهن ايرني را در اختيار آنها قرار دهد.همين طور برگزاري بخش پژوهشي و استفاده از اساتيد ايراني وخارجي همچون،نيلوفر مينا پژوهشگرايراني مقيم امريكا ،ژان دورينگ از فرانسه ،عبدولي عبدوالرشيدف از تاجيكستان ،ورونيكا دبل دي از انگليس و…
سوم، تهيه آرم(جشنواره براي اولين بار) وطراحي پوستر توسط جمشيد حقيقت شناس نقاش وگرافيست معاصر است.حقيقت شناس آرم جشنواره موسيقي نواحي را داراي سه وجه ايران،موسيقي‌دانان وخود جشنواره معرفي مي كند. وي علت انتخاب رنگ ‌ها واشكال پوستر رااين گونه اظهار مي دارد، ايران ومناطق به رنگ طلايي‌زيرا معتقدم كه رنگ طلايي از خورشيد مي‌آيد وكل فرهنگ ما را شامل مي‌شود ونقش بيشتري د رتمدن و آيين ما دارد ودر واقع اساتيد مناطق ما از اين رنگ هستند.جشنواره را هم با رنگ تيره كشيده‌ام زيرا معتقدم در فرهنگ ما دور اموري كه مهم است را ابتدا خط مي‌كشند تا به آن بپردازند و رنگ نقره اي را در وسط براي موضوع اصلي و جنس موضوعي موسيقي نواحي آورده‌ام.اشكال وحيوانات داخل پوستر الهام گرفته از اشكال بدوي و نقاشي ‌هاي گذشته است اين طرح‌ها به هزاران سال پيش بر مي‌گردد وقدمت زيادي دارند و دليل انتخاب اين است كه موسيقي نواحي ايران واين جشنواره اشاره به گذشته عميق ما دارد.حقيقت شناس پوستر اين جشنواره را آرم توضيح مي دهد اما آرمي كه مفهومش آرم نيست بلكه خود جشنواره است وتمام طرح‌هاي اين جشنواره از آرم شكل گرفته شده است از جمله طراحي دكور، لوح‌هاي زرين، سربرگها و…
چهارم، طراحي وراه اندازي وب سايت جشنواره موسيقي نواحي به كوشش اداره كل فرهنگ وارشاد اسلامي كرمان ودبير خانه دايمي جشنواره موسيقي نواحي در كرمان، كه اين سايت شامل كليه اطلاعات مربوط به جشنواره موسيقي نواحي ،خبرنامه، عكس‌ها، بيوگرافي هنرمندان موسيقي نواحي كشور، اطلاعات مربوط به گروه‌ها، مقالات، معرفي آثار صوتي، تصويري ونوشتاري در اين موضوع، ساز شناسي سازهاي محلي ونواحي مختلف ايران در چهار رسته كوبه‌اي، بادي، زهي، مضرابي و آرشه‌اي به همراه عكس‌هاي هر يك از آنها است.WWW.FOLKMUSIC.IR آدرس سايت نامبرده است.
پنجم، تقدير از 36 استاد موسيقي نواحي ايران براي نخستين باردر كرمان به عمل آمد.كه نحوه انتخاب به اين گونه بوده است كه با نظر محمد رضا درويشي ونيز نخبگان محلي انتخاب شده‌اند.در واقع اين جمع در ناحيه يا منطقه خود به استادي شهره هستند واكثر نخبگان وريش سفيدان آنها را به اين سمت مي‌شناسند،كه برخي از اين استادان چون نور محمد طالبي(علي اباد كتول) ونجف قلي ماهوري(از شروه خوانان مهم بوشهر) به دليل سكته قلبي وبيماري ويا كهولت سن ديگر قادر به اجراي برنامه نيستند.اسامي برخي از اين اساتيد عبارتند از:شمشوك غلامي(خواننده) از بلو چستان،حسن ايراني (خواننده) از آذربايجان شرقي، شفيع خالدي (خواننده) از كردستان، غلام مارگيري(خواننده) از هرمزگان، نور محمد در پور(خواننده) از خراسان، شير محمد احمدي(نوازنده قيچك) از كرمان، قدرت ا… سهرابي (نوازنده كمانچه)از لرستان و…
ششم، تهيه بولتن جشنواره توسط ابوالحسن مختابادكه بولتن امسال متشكل از يك تعداد گفتگو‌هاي تخصصي با هر يك از اساتيد درجه يك موسيقي نواحي ايران وهنرمندان شركت كننده در جشنواره و مقالات ويادداشتهايي در اين زمينه است.
هفتم، داوري بخش مسابقه ششمين جشنواره موسيقي نواحي ايران باحضور دو داور ثابت وبيش از 15 داور از نواحي ايران انجام مي‌گيرد.حميد رضا اردلان و محمد رضا درويشي دو داور ثابت‌اندكه در كنار خود وبه ضرورت اجراي نوازنده هر منطقه از ايران ،استاد نوازنده آن منطقه را به جمع داوران اضافه خواهند كرد.
هشتم، به منظور جلوگيري از دوري از اهداف اصلي جشنواره و محوريت موضوع موسيقي نواحي ايران همچنين جلوگيري از دنبال كردن ديدگاهي شخصي ونزديك شدن به ايده آل‌هاي دبيران جشنواره، منشوري براي جشنواره نواحي تدوين شده است كه برگزار كنندگان هر دوره از جشنواره از آن پيروي كنند. به گفته محمد رضا درويشي دبير اين جشنواره، اين منشور با توجه به نظر وآراء وبا توجه به فكر مشترك موسيقيدانان و مجريان جشنواره تهيه و تنظيم شده است تا جامعيت بيشتري پيدا كند.اين منشور شامل شش بند است كه به ترتيب به، ضرورت تدوين منشور، محتوا، صورت،  اهداف، نقش اجزا در يك كل منسجم ودر بند آخر به مؤخره مي‌پردازد.
ششمين جشنواره موسيقي نواحي ايران 23 ديماه سال 1383 درتالا خانه شهر استان كرمان و با حضور محمدحسين همافر رئيس مركز موسيقي، علي ملانوري مدير كل وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي استان كرمان، مهندس محمد علي كريمي استاندار كرمان، فرشاد معاون سياسي و امنيتي كرمان، دكتر زاهدي رياست شوراي شهر كرمان ومحمدرضا درويشي دبيرششمين جشنواره موسيقي نواحي ايران وجمعي از هنرمندان وهنردوستان افتتاح شد.

در حاشیه  جشنواره
همزمان با بر پايي ششمين جشنواره موسيقي نواحي ايران‌ نمايشگاهي از سازهاي قديمي ايراني در موزه هرندي كرمان كه بيش از 60 ساز ايراني متعلق به مناطق مختلف ايران از جمله، كمانچه، تار، دهل، دمام، غروه، قانون، تنبك و… در معرض ديد عموم قرار داده شد كه قدمت برخي از آنها به يكصد سال مي‌رسيدكه در ميان آن‌ها سازهايي نظير سيتار وسارنگ متعلق به هند و پاكستان نيز به چشم مي‌خورد.تعدادي از سازها متعلق به آرشيو خصوصي فؤاد توحيدي است و تعدادي متعلق به گنجينه موزه هرندي كه توسط يحيي نريمان وحسين مسعود ساخته شده است.
كيهان كلهر نوازنده كمانچه وآهنگساز آلبوم شب، سكوت، كوير كه موسيقي منطقه خراسان را به جامعه موسيقي شناسانده، عصر روز 25 ديماه براي ديدن اجراهاي اساتيد ونوازندگان موسيقي نواحي به كرمان آمد.
ششمين جشنواره موسيقي نواحي ايران با معرفي برگزيدگان بخش مسابقه و قدرداني از 36 استاد موسيقي نواحي با اهداي تنديس و نيز براي تداوم نسل‌ها در اين موسيقي،اجراي كودكان ونوجوانان به كار خود پايان داد. در اين مراسم يك نوازنده خردسال موسيقي به عنوان سمبل معنوي جشنواره انتخاب شد.در مراسم اختتاميه كه با حضور محمد حسين همافر رئيس مركز موسيقي ،محمدحسين ايماني خوشخو معاون هنري وزير ارشاد وجمعي از مسئولان كرمان برگزار شد، محمدرضا درويشي بيانيه هيئت داوران را قرائت كرد.
ششمين جشنواره موسيقي نواحي ايران 27 ديماه سال جاري در كرمان به كار خود پايان داد.
 

عكس ها از محسن سيدي

 

 موسيقي نواحي الفباي شرقي و ايراني 

آتش بيستم هم بالاخره خاموش شد

پيشکسوتان آواز در جهان عرب

بيتل‌ها

تنها خدا ‌است كه سرودن را مي‌آموزد

خواننده‌اي به دنبال حقيقت،عدالت و آزادي

آموزش موسيقي به شيوه ارف

 قرار نيست من پهلوان«كوهستاني»باشم