از راه نوشتن نمی توان زندگي کرد
هاجيره ساكر
ترجمهی یوسف علیخانی
تحقيقي درباره وضع معیشت نويسندگان فرانسوي
همزمان با جشنهاي ساليانه فرانسه به مناسبت فصل ادب و فرهنگ 2007
و اعلام انتشار 683 رمان تازه از جمله 375 رمان فرانسوي و 102 رمان
از نويسندگان نسل جديد كه نشان دهنده موج جديدي از ادبيات هستند و
205 رمان خارجي از نويسندگان اروپايي، امريكايي و عرب و هنگام
برگزاري جشنوارههاي و اعلام جوايز ادبي مختلف، يك تحقيق فرانسوي
نشان داد نويسندگان اين كشور به هيچ وجه نميتوانند از راه نوشتن،
گذران زندگي كنند.
برنار لاهير، جامعه شناس فرانسوي در كتاب 620 صفحهاي خود به نام
"واقعيت ادبي، زندگي دوباره براي نويسندگان" به بررسي وضعيت
اجتماعي و اقتصادي نويسندگان امروز اين كشور پرداخته است.
تحقيق وي نشان ميدهد نويسندگان و ادباي فرانسوي با وجود توجه
رسانهاي و مردمي فراوان در واقعيت همچنان ناشناس ماندهاند. به
گمان خوانندگان و شهروندان عادي، نويسنده واقعي كسي است كه تمام
وقت و زندگياش وقف هنرش يعني نوشتن شده باشد حال آن كه واقعيت
موجود فرانسه اينطور نيست. پزشكان، مهندسان و كارمندان و كارگراني
تمام وقت و زمان خود را وقف كار خود ميكنند ولي از بين 503
نويسندهاي كه در اين تحقيق شركت كردند، 98 درصد شغل دومي در كنار
نوشتن دارند تا به وسيله آن لقمه عيشي به دست آورند. 42 درصد از آنها به هيچ وجه درآمد مالي از راه نوشتن ندارند و 18 درصد نيز از
دولت، كم خرجي اندكي براي گذران زندگي دريافت ميكنند.
شكي نيست كه زندگي در چنين شرايطي به هيچ وجه در دنياي نويسندگان و
ادبيات، چيز تازهاي نيست. پيش از اين هم بسياري از نويسندگان
معروف چنين بودند. به عنوان مثال شاتو بريان (1768-1848) در سفارت
كار ميكرد. استيون مالارمه (1842-1898) استاد زبان انگليسي بود و
فرانتس كافكا (1883-1924) كارمند اداره بيمه. تحقيق جديد با آمار و
ارقام و اسناد نشان مي دهد وضعيت نويسندگان با گذشت زمان به هيچ
وجه تغيير پيدا نكرده است.
اما براساس اين تحقيق، تيراژ كتاب 16 درصد از شركت كنندگان 1000
نسخه و براي 15 درصد، 500 نسخه است. 23 درصد از نويسندگان نيز
داراي تيراپ بالاي ده هزار نسخه در هر تيراژ بودند.
برنار لاهير در كتاب خود مينويسد با اين كه نويسنده در چرخه توليد
كتاب نقش اصلي و مركزي را دارد اما كمترين سود ناشي از اين چرخه به
او و بيشترين سود به ناشران و كتابفروشيها ميرسد.
71 درصد نويسندگان از قشرهاي بالاي جامعه و تحصيل كرده بودند و
تعدادي تحصيلات متوسطه داشتند و تعداد اندكي نيز در
نويسندگان را به سه دسته ميتوان تقسيم كرد. گروهي كه از روي سرگرمي
مينويسند، عدهاي با نوشتن، راهي براي ادامه حيات ميجويند و گروه سوم كه
از راه نوشتن، زندگي ميكنند. گروه سوم البته در اقليت قرار دارند
 |
سنين پايين،
ترك تحصيل كردهاند. البته همين جا اشاره مي كند كه نويسندگي هيچ
ارتباطي با گواهينامه و مدرك ندارد و بايد استعداد اين كار را
داشت.
63 درصد نويسندگان روزنامهنگار، معلم و استاد دانشگاه بودند و
تنها 1.2 درصد شركت كنندگان در تحقيق را كارگران تشكيل مي دادند.
نشر گاليمار و وايار تاكنون از ايو بيچه، نويسنده و كارگر ساختماني
14 كتاب منتشر كرده اند.
با اين كه تعداد زنان در راس فهرست خوانندگان فرانسوي قرار دارد
اما مردان همچنان در صدر فهرست نويسندهها هستند. در واقع 8/62
درصد شركت كنندگان در اين تحقيق را مردان نويسنده شامل ميشدند و
همچنان نشاندهنده ادامه مردسالاري در اين روند است.
نويسندگان را به سه دسته ميتوان تقسيم كرد. گروهي كه از روي
سرگرمي مينويسند، عدهاي با نوشتن، راهي براي ادامه حيات ميجويند
و گروه سوم كه از راه نوشتن، زندگي ميكنند. گروه سوم البته در
اقليت قرار دارند.
سوال اين است كه چرا وقتي نوشتن درآمدي ندارد و يا لااقل درآمد آن
اندك است، عدهاي همچنان مينويسند؟ عدهاي جواب دادند سرگرمي است
برايشان. برخي گفتند نوشتن براي آنها مساوي است با نفس كشيدن و
زندگي و براي همين به دنبال سود مادي نيستند.
برنار لاهير، مدير بخش مطالعات مركز ملي تحقيقات علمي فرانسه و
استاد جامعه شناسي مركز آموزش عالي ليون، سه سال روي اين تحقيق كار
كرده است.
منبع: روزنامه الحيات
|
